جواب: نانونایف، که با نام الکترپوراسیون غیرقابل بازگشت (IRE) نیز شناخته می‌شود، یک روش کم‌تهاجمی برای درمان سرطان پروستات است.

این روش شامل ارسال پالس‌های الکتریکی با ولتاژ بالا به سلول‌های سرطانی است که ساختار سلولی آن‌ها را مختل کرده، آسیب غیرقابل بازگشت ایجاد می‌کند و در نهایت منجر به مرگ سلولی می‌شود.

جواب: بیمارانی که ممکن است از درمان نانونایف بهره‌مند شوند، معمولاً دارای ویژگی‌های زیر هستند:

سرطان پروستات محدود به داخل غده پروستات:سرطان به غده پروستات محدود شده و به سایر قسمت‌های بدن یا خارج از کپسول آن گسترش نیافته است.

سرطان‌های پروستات با خطر پایین یا متوسط: این روش ارزیابی بر اساس سیستم نمره‌دهی گلیسون انجام می‌شود که میزان تهاجمی بودن سلول‌های سرطانی را زیر میکروسکوپ تعیین می‌کند. بیماران مبتلا به سرطان که نمره گلیسون آن‌ها ۷ است و برخی با نمره ۶ یا ۸، کاندیدا محسوب می‌شوند.

تمایل به درمان کم‌تهاجمی: بیمارانی که گزینه‌های درمانی کم‌تهاجمی را ترجیح می‌دهند و مایل به حفظ کیفیت زندگی، از جمله عملکرد ادراری و جنسی، هستند، می‌توانند نانونایف را در نظر بگیرند.

جواب: در طول انجام روش نانونایف، سوزن‌های نازک با هدایت تصویربرداری اولتراسوند وارد غده پروستات می‌شوند. پس از قرارگیری، پالس‌های الکتریکی از طریق این سوزن‌ها ارسال می‌شوند و سلول‌های سرطانی را هدف قرار داده و نابود می‌کنند، در حالی که از بافت سالم اطراف محافظت می‌کنند. برخلاف سایر اشکال درمان کانونی مانند HIFU (اولتراسوند متمرکز با شدت بالا)، ابلیشن رادیوفرکانسی یا کرایوتراپی، نانونایف از گرما یا سرما برای القای مرگ سلولی استفاده نمی‌کند.

در نتیجه، جای زخم و احتمال آسیب به ساختارهای اطراف کمتر است.

جواب: فناوری نانونایف ابتدا توسط پژوهشگرانی توسعه یافت که به دنبال روش‌های جایگزین برای ابلیشن بافت بودند، به‌ویژه در نواحی که تکنیک‌های سنتی مانند جراحی یا پرتودرمانی خطر آسیب به بافت سالم اطراف را به همراه داشتند.

مطالعات پیش‌بالینی و بالینی اولیه بر اثبات ایمنی و امکان‌پذیری استفاده از پالس‌های الکتریکی با ولتاژ بالا برای القای مرگ سلولی به‌صورت انتخابی در بافت‌ سرطانی متمرکز بودند، در حالی که ساختارهای مجاور حفظ می‌شوند. پس از اثبات اثربخشی نانونایف در آزمایشگاه، این فناوری از اوایل دهه ۲۰۰۰ در عمل پزشکی برای درمان انواع سرطان‌ها استفاده شده است. این فناوری ابتدا برای ابلیشن بافت توسعه یافت و بعدها برای درمان تومورهای جامد، از جمله سرطان پروستات، سازگار شد.

استفاده از نانونایف برای درمان سرطان پروستات در کشورهای مختلف در زمان‌های متفاوت تأییدیه‌های نظارتی دریافت کرد. برای مثال، در ایالات متحده، نانونایف در سال 2006 از سازمان غذا و دارو (FDA) برای ابلیشن بافت‌های نرم، از جمله بافت پروستات، تاییدیه دریافت کرد. کانادا اندکی پس از آن مجوز خود را اعطا کرد. از آن زمان، کاربرد آن در درمان سرطان پروستات در کارآزمایی‌های بالینی به‌طور گسترده‌ای بررسی شده و شواهد روزافزونی مبنی بر اثربخشی و ایمنی آن به‌دست آمده است.

جواب: اگرچه نانونایف نتایج بسیار امیدوارکننده‌ای در درمان سرطان پروستات نشان داده است، اما کاربرد آن همچنان در مقایسه با روش‌های درمانی تثبیت‌شده‌تر مانند جراحی و پرتودرمانی نسبتاً جدید محسوب می‌شود. با این حال، با ادامه‌ افزایش تجربه بالینی و شواهد، نانونایف بیش از پیش به‌عنوان گزینه‌ای قابل‌قبول برای برخی بیماران شناخته می‌شود، به‌ویژه بیماران مبتلا به سرطان پروستات موضعی که کاندید مناسبی برای درمان‌های سنتی نیستند یا می‌خواهند از عوارض جانبی احتمالی این درمان‌ها اجتناب کنند. تحقیقات و تجربه‌های بالینی رو به گسترش، نقش نانونایف در درمان سرطان پروستات و مزایای بلندمدت آن را بیش از پیش روشن خواهد کرد.

جواب: نانونایف یک گزینه درمانی مؤثر برای سرطان پروستات است، اما باید توجه داشت که هیچ درمانی تضمین‌کننده درمان قطعی نیست. شاید برخی بیماران به بهبودی کامل سرطان دست یابند، در حالی که دیگران ممکن است به درمان‌های تکمیلی نیاز داشته باشند یا با گذشت زمان سرطان آن‌ها عود کند. نرخ‌های موفقیت بلندمدت نانونایف در سرطان پروستات می‌تواند بسته به عوامل مختلفی مانند مرحله و درجه سرطان، سلامت کلی و سن بیمار، و تخصص تیم پزشکی مجری پروسه متفاوت باشد. مرکز پروستات شمال تورنتو اولین مرکزی بود که این درمان را در کانادا ارائه کرد. پس از پیگیری میانگین ۵ ساله بیماران تحت درمان با نانونایف، مطالعات نتایج کنترل عالی سرطان را نشان داده‌اند که مشابه نتایج بیماران تحت جراحی است، در حالی که عملکرد ادراری و جنسی حفظ شده است. قابل ذکر است که موفقیت در درمان سرطان پروستات معمولاً براساس میانگین پیگیری بیماران پس از ۱۰، ۱۵ و ۲۰ سال سنجیده می‌شود؛ چنین اطلاعاتی برای نانونایف در دسترس نیست، چون این روش تنها حدود ۱۰ سال پیش توسعه یافته است.

جواب: MRI پروستات توصیه می‌شود، اما برای ادامه درمان با نانونایف الزامی نیست. تیم تخصصی ما در مرکز پروستات شمال تورنتو می‌تواند در صورت ضرورت به شما کمک کند تا پیش از پروسه درمانی، MRI

پروستات انجام دهید. تصویربرداری MRI با ارائه اطلاعات آناتومیک دقیق از غده پروستات و ساختارهای اطراف آن، دقت و اثربخشی درمان نانونایف در سرطان پروستات را افزایش می‌دهد. این امر امکان برنامه‌ریزی دقیق درمان، هدایت لحظه‌ای حین پروسه و ارزیابی دقیق پاسخ به درمان را فراهم می‌کند و در نهایت به بهبود نتایج و کاهش خطر عوارض منجر می‌شود. بعد از انجام روش نانونایف، برای کمک به سنجش موفقیت درمان، به MRI پروستات نیاز خواهید داشت.

جواب: بله، اگر درمان با نانونایف نتواند سرطان پروستات را به‌طور مؤثر کنترل کند یا اگر سرطان در جای دیگری از غده عود کند، پروستاتکتومی رادیکال (برداشتن جراحی غده پروستات) یا پرتودرمانی (استفاده از پرتوهای پرانرژی برای نابودی سلول‌های سرطانی) می‌تواند به‌طور ایمن به‌عنوان گزینه‌های درمانی جایگزین در نظر گرفته شود.

این پرسش در سال ۲۰۲۲ توسط van Riel و همکاران در مطالعه‌ای که در British Journal of Urology International منتشر شد، مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه که شامل 39 بیمار بود، انجام جراحی پس از درمان با نانونایف بدون دشواری امکان‌پذیر بود و نتایج آنکولوژیک و عملکردی میان‌مدت آن مشابه نتایجی بود که در پروستاتکتومی رادیکال اولیه مشاهده می‌شد.

جواب: پروتکل پیگیری پس از درمان کانونی، مانند نانونایف، معمولاً شامل ترکیبی از پایش منظم و مطالعات تصویربرداری برای ارزیابی اثربخشی درمان و تشخیص هرگونه نشانه‌ای از عود سرطان است. این پروتکل ممکن است بسته به شرایط بیمار و ترجیح جراح متفاوت باشد. مراحل احتمالی روند پیگیری به شرح زیر است:

ارزیابی پس از درمان: پس از انجام نانونایف یا سایر درمان‌های کانونی، بیماران به‌طور منظم برای پیگیری به اورولوژیست خود مراجعه خواهند کرد. در این مراجعات، پزشک روند بهبودی بیمار را ارزیابی می‌کند، به هر نگرانی یا عارضه جانبی فوری رسیدگی می‌کند و در مورد گام‌های بعدی در مراقبت‌های پیگیری گفتگو می‌کند.

پایش PSA: آزمایش خون آنتی‌ژن اختصاصی پروستات (PSA) به‌طور روتین انجام می‌شود تا سطوح PSA پایش گردد؛ سطوح PSA می‌تواند نشان‌دهنده وجود یا پیشرفت سرطان پروستات باشد. پس از درمان موفق، سطوح PSA باید به تدریج کاهش یابد. پایدار بودن یا افزایش سطوح PSA می‌تواند حاکی از عود سرطان یا وجود بیماری باقی‌مانده باشد و نیاز به بررسی‌های بیشتری را ایجاب کند.

مطالعات تصویربرداری: مطالعات تصویربرداری مانند MRI (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) حدود ۶ ماه پس از این روش انجام خواهد شد. MRI می‌تواند هرگونه ضایعه سرطانی باقی‌مانده یا عودکرده را تشخیص دهد که ممکن است نیازمند درمان تکمیلی باشند.

نمونه‌برداری: در برخی موارد ممکن است انجام نمونه‌برداری‌های پیگیری از پروستات برای ارزیابی پاسخ به درمان و تشخیص هرگونه سرطان باقی‌مانده یا عودکرده توصیه شود. برای نمونه‌برداری دقیق از نواحی مشکوک که در ارزیابی‌های پیگیری شناسایی شده‌اند، ممکن است نمونه‌برداری‌های هدفمند هدایت‌شده با تصویربرداری MRI یا اولتراسوند انجام شود. نمونه‌برداری روتین پروستات الزامی نیست.

ارزیابی علائم: به بیماران توصیه می‌شود که هرگونه علامت جدید یا تغییر در عملکرد ادراری، جنسی یا روده‌ای را فوراً به اورولوژیست خود گزارش دهند.

پایش بلندمدت: پیگیری بلندمدت برای پایش نتایج درمان و تشخیص عود یا پیشرفت دیررس سرطان پروستات ضروری است. بیماران باید حتی پس از موفقیت اولیه درمان برای پایش و مدیریت مداوم وضعیت خود به‌طور منظم به اورولوژیست مراجعه کنند.

جواب: دلایل متعددی می‌تواند وجود داشته باشد که اورولوژیست شما درباره درمان کانونی برای سرطان پروستات شما صحبت نکند:

تخصص و آموزش: شاید اورولوژیست شما تجربه یا آموزش گسترده‌ای در انجام درمان کانونی نداشته باشد. تکنیک‌های درمان کانونی نیازمند مهارت‌ها و تخصص‌های ویژه هستند، و ممکن است همه اورولوژیست‌ها در انجام این روش‌ها مهارت نداشته باشند.

دستورالعمل‌های درمانی: دستورالعمل‌ها و توصیه‌های بالینی کنونی برای درمان سرطان پروستات ممکن است بسته به عواملی مانند مرحله، درجه و دسته‌بندی خطر، برای برخی بیماران روش‌های سنتی مانند جراحی (پروستاتکتومی) یا پرتودرمانی را در اولویت قرار دهند. درمان کانونی، گرچه به‌عنوان گزینه‌ای امیدوارکننده مطرح می‌شود، هنوز مدت پیگیری لازم برای کسب تأیید گسترده یا گنجانده شدن در تمام دستورالعمل‌های درمانی استاندارد را ندارد.

معیارهای انتخاب بیمار: درمان کانونی معمولاً برای بیماران مبتلا به سرطان پروستات موضعی و دارای ویژگی‌های بیماری مساعدتر مناسب محسوب می‌شود. اورولوژیست شما ممکن است تشخیص دهد که درمان کانونی برای مورد خاص شما مناسب نیست؛ این تصمیم بر اساس عواملی مانند اندازه، محل، درجه تهاجمی بودن تومور و وضعیت کلی سلامتی شما گرفته می‌شود.

دسترسی و در دسترس بودن:دسترسی به درمان کانونی ممکن است در برخی مراکز درمانی یا مناطق جغرافیایی محدود باشد. اورولوژیست شما ممکن است در صورتی که این گزینه‌ها در منطقه شما به‌راحتی در دسترس نباشند یا چالش‌های لجستیکی برای انجام این روش‌ها وجود داشته باشد، درمان کانونی را مطرح نکند.

تعصب یا ترجیح شخصی: مانند سایر ارائه‌دهندگان مراقبت‌های بهداشتی، اورولوژیست‌ها ممکن است بر اساس تجربیات بالینی، آموزش و آشنایی با تکنیک‌های خاص، تعصبات یا ترجیحات شخصی نسبت به رویکردهای درمانی داشته باشند. اورولوژیست شما ممکن است روش‌های درمانی سنتی را ترجیح دهد یا در توصیه گزینه‌هایی که در آن‌ها تخصص بیشتری دارد احساس راحتی بیشتری کند.

جواب: فرآیند بهبودی پس از درمان با نانونایف برای سرطان پروستات می‌تواند در هر فرد متفاوت باشد، اما برخی جنبه‌های کلی قابل توجه به شرح زیر است:

دوره بلافاصله پس از انجام روش:پس از درمان با نانونایف، ممکن است کمی ناراحتی یا درد در ناحیه لگن احساس کنید که معمولاً با داروهای مسکن تجویز شده توسط جراح شما قابل کنترل است. پس از برداشتن سوند ادراری ممکن است دچار علائم موقتی ادراری مانند تکرر ادرار، فوریت یا مشکل در ادرار کردن شوید که با گذشت زمان بهبود می‌یابند.

محدودیت‌های فعالیت:با اینکه می‌توانید با وجود سوند به راه رفتن، رانندگی و بالا رفتن از پله‌ها ادامه دهید، بهتر است از انجام فعالیت‌های سنگین و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید. پس از برداشتن سوند، در اغلب بیماران زمان بازگشت به فعالیت‌های عادی، از جمله کار، به عواملی مانند وضعیت کلی سلامت، ماهیت شغل و سرعت بهبودی پس از عمل بستگی دارد. اکثر بیماران می‌توانند ظرف چند روز تا چند هفته پس از درمان با نانونایف به کار بازگردند. سایر افراد ممکن است به زمان استراحت بیشتری نیاز داشته باشند، به‌ویژه اگر شغل‌شان مستلزم کار فیزیکی یا نشستن طولانی‌مدت باشد.

جواب: بله، در صورت نیاز می‌توان درمان با نانونایف را تکرار کرد، هرچند تصمیم به تکرار پروسه به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله پاسخ به درمان اولیه، وجود پیشرفت بیماری، وضعیت کلی سلامت و ترجیح بیمار.

تکرار درمان نانونایف غیرمعمول است، اما خطرات، عوارض جانبی و ملاحظات آن مشابه با پروسه اولیه خواهد بود.

جواب: عوامل متعددی ممکن است بر تصمیم‌گیری به انتخاب نانونایف به‌جای پرتودرمانی (پرتو خارجی یا براکی‌تراپی) یا پروستاتکتومی رادیکال (برداشتن جراحی غده پروستات) برای درمان سرطان پروستات تأثیر بگذارند:

رویکرد کم‌تهاجمی: نانونایف یک گزینه درمانی کم‌تهاجمی برای سرطان پروستات ارائه می‌دهد که ممکن است برای برخی بیمارانی که می‌خواهند از خطرات و عوارض احتمالی مرتبط با جراحی وسیع (پروستاتکتومی) یا پرتودرمانی اجتناب کنند، جذاب باشد. با هدف‌گیری انتخابی بافت سرطانی و در عین حفظ ساختارهای سالم اطراف مانند اعصاب و عروق خونی، نانونایف می‌تواند کیفیت زندگی را در مقایسه با سایر گزینه‌های درمانی حفظ کند. این روش معمولاً نیاز به بستری شدن در بیمارستان ندارد، دوره بهبودی سریع‌تری دارد و در مقایسه با جراحی خطر برخی عوارض جانبی مانند بی‌اختیاری ادرار و اختلال نعوظ را کاهش می‌دهد.

گزینه درمان قابل تکرار: در صورت نیاز می‌توان درمان با نانونایف را تکرار کرد تا در مدیریت سرطان پروستات عودکرده یا باقیمانده پس از درمان اولیه انعطاف‌پذیری فراهم شود.

جایگزین پرتودرمانی: برای بیمارانی که کاندید پرتودرمانی نیستند یا به‌دلیل عواملی مانند احتمال بروز عوارض جانبی تغییر‌دهنده زندگی، سابقه مواجهه قبلی با پرتودرمانی یا عدم تحمل پرتودرمانی ترجیح می‌دهند از آن اجتناب کنند، نانونایف می‌تواند گزینه درمانی جایگزینی با نتایج آنکولوژیک قابل‌مقایسه و احتمالاً با عوارض جانبی کمتر ارائه دهد.

حفظ گزینه‌های درمانی:  در پرتودرمانی، در صورت شکست درمان، اغلب جراحی امکان‌پذیر نیست یا با خطر عوارض بسیار بالاتری همراه است.  با درمان نانونایف، در موارد عود یا بیماری باقی‌مانده، همه گزینه‌های درمانی از جمله پرتودرمانی و پروستاتکتومی رادیکال همچنان در دسترس هستند. از آنجا که نانونایف سرطان را از طریق الکتروپوراسیون و نه حرارت هدف قرار می‌دهد، اسکار مرتبط با درمان‌های «مبتنی بر حرارت» مانند HIFU مانع از انجام سایر گزینه‌های درمانی نمی‌شود.

در نهایت، انتخاب بین نانونایف، پرتودرمانی یا جراحی برای درمان سرطان پروستات باید بر اساس ارزیابی جامع شرایط خاص بیمار، از جمله مرحله و درجه سرطان، عوامل خطر و ترجیحات درمانی، و در همکاری با تیم مراقبت‌های بهداشتی او صورت گیرد. هر گزینه درمانی مزایا، ریسک‌ها و ملاحظات خاص خود را دارد و تصمیم باید براساس اصول تصمیم‌گیری مشترک و مراقبت شخصی‌سازی‌شده گرفته شود.

جواب: درمان کانونی، گرچه به‌عنوان گزینه‌ای امیدوارکننده در حال ظهور است، از لحاظ طول مدت پیگیری تجربه‌ای مشابه درمان‌های سنتی مانند جراحی یا پرتودرمانی ندارد. به‌دلیل هزینه‌های مرتبط با درمان، سیاست‌گذاران حوزه سلامت ممکن است تا زمانی که مدت پیگیری لازم برای نشان‌دادن برابری با گزینه‌های درمانی مرسوم قابل قبول شناخته نشود، از فناوری‌های جدید حمایت نکنند.   

جواب: در حالی که نانونایف و HIFU هر دو درمان‌های کم‌تهاجمی برای سرطان پروستات هستند، از جنبه‌های مختلفی با هم تفاوت دارند که می‌تواند بر انتخاب درمان تأثیر بگذارد:

1. نحوه عملکرد: نانونایف با استفاده از پالس‌های الکتریکی ولتاژ بالا، غشاهای سلول‌های سرطانی را تخریب کرده و باعث مرگ سلولی می‌شود. از سوی دیگر، HIFU از امواج متمرکز اولتراسوند برای ایجاد حرارت استفاده می‌کند که بافت سرطانی را از بین می‌برد. حرارت و اسکار ناشی از HIFU مسئول برخی تفاوت‌ها در عوارض جانبی، دوره بهبودی و امکان‌پذیری انجام روش‌های نجات‌بخش مانند جراحی (پروستاتکتومی رادیکال) در صورت شکست درمان است.
2. دقت درمانی: نانونایف هدف‌گیری دقیقی از بافت سرطانی انجام می‌دهد و ساختارهای اطراف مانند اعصاب و عروق خونی را حفظ می‌کند. HIFU نیز با هدف حفظ بافت سالم انجام می‌شود، اما دقت آن ممکن است بسته به عواملی مانند اندازه پروستات و محل تومور متفاوت باشد. در HIFU، شاید برخی بیماران به دلیل محل تومور یا آناتومی پروستات واجد شرایط درمان نباشند.  معمولاً در مورد نانونایف این‌گونه نیست.
3. عوارض جانبی و پیامدها: هر دو روش نانونایف و HIFU با عوارض جانبی و پیامدهای احتمالی مانند علائم ادراری، اختلال نعوظ و مشکلات روده‌ای همراه هستند. تا کنون هیچ مطالعه مقایسه‌ای مستقیمی انجام نشده است؛ با این حال بروز و شدت عوارض جانبی جدی با نانونایف به‌طور استثنایی پایین است.
4. زمان نقاهت: زمان نقاهت پس از درمان‌های نانونایف و HIFU ممکن است متفاوت باشد. نانونایف معمولاً دوره نقاهت کوتاه‌تری نسبت به HIFU دارد و بیشتر بیماران ظرف چند روز تا چند هفته پس از عمل به فعالیت‌های عادی بازمی‌گردند.

به طور خلاصه، هر دو روش نانونایف و HIFU گزینه‌های درمانی کم‌تهاجمی برای سرطان پروستات ارائه می‌دهند. انتخاب بین این دو روش باید بر اساس عواملی مانند ویژگی‌های تومور، دقت درمان، عوارض جانبی، زمان بهبودی و ترجیحات بیمار و در مشورت با ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی انجام شود.